Przewodnik

TUNEZJA

(Tunis, Republika Tunezyjska - Al-Dżumhurija at-Tunisija) – państwo arabskie leżące w północnej Afryce nad Morzem Śródziemnym. Graniczy z Algierią i Libią. W latach 1881-1956 r. pod protektoratem Francji. Od 12 listopada 1956 roku w ONZ, a od 1 października 1958 r. członek Ligi Państw Arabskich. Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Ariana, Bizerta (Banzart), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).

System polityczny

Republika Tunezji jest krajem o systemie prezydenckim i dominacji jednej partii politycznej - Zgromadzenie Demokratyczno-Konstytucyjne. Konstytucja republiki powstała w 1959 r., a modyfikowana była w 1988 roku. Głową państwa jest prezydent, wybierany w powszechnych wyborach na pięcioletnią kadencję. Parlament składa się z dwóch izb. Władzę wykonawczą sprawuje rząd z premierem na czele, który jest powoływany przez prezydenta Republiki.

Tunezją od 7 listopada 1987 rządzi Zin Al-Abidin Ben Ali, który objął władzę po bezkrwawym zamachu stanu (zwołano konsylium lekarskie, które orzekło że prezydent nie jest w stanie dłużej sprawować urzędu z powodu sędziwego wieku). Wówczas urzędujący dopiero od miesiąca Ben Ali - premier nowego rządu Bourgiby przejął władzę. Ze specyfiki arabskiej prezydent pełnił swoją funkcję dożywotnio. Po przejęciu władzy Ben Ali wprowadził w 1988 zmiany w konstytucji, m.in.: zniósł dożywotnie sprawowanie urzędu prezydenta (prezydent mógł być wybierany ponownie na stanowisko tylko 2 razy, jednak kolejna zmiana konstytucji z 2002 zniosła ograniczenie reelekcji). Prezydent Ben Ali obecnie urzęduje 4 kadencję, w wyborach dotychczas otrzymywał poparcie (oficjalnie) 99,6% (1999) i 94,48% (2004). Na początku swojej kadencji Ben Ali dążył do demokratyzacji kraju, zwolnił więźniów politycznych w tym i islamskich ekstremistów, co zaowocowało utworzeniem islamskiej partii opozycyjnej an-Nadha, która zyskiwała coraz większe poparcie w kampusach uniwersyteckich (na tle wydarzeń w Algierii). Po zamachu z 1991 w Tunisie (za którym stali islamiści), przeprowadzono serię procesów przeciwko członkom an-Nadha. Nowa ustawa o partiach politycznych (1988) uniemożliwia legalizacje partii, której działalność opierają się w swoich założeniach religijnych. Zaostrzono również rządową kontrolę instytucji wyznaniowych. Od tego czasu powrócono do polityki względem opozycji jaka stosowana była za Bourgiby, a prasa wróciła do tradycyjnej roli bezkrytycznego poplecznika rządu. Aby wypełnić dawne obietnice dotyczące utworzenia systemu wielopartyjnego, partie opozycyjne otrzymały przydział miejsc w parlamencie mimo, iż w trakcie wyborów (2004) nie udało im się uzyskać choćby jednego mandatu.

Gubernatorstwa Tunezji: Arjana • Badża • Ben Arous • Bizerta • Dżunduba • Kabis • Kaf • Kafsa • Kairuan • Kasserin • Kibili • Madanijin • Mahdia • Manuba • Monastir • Nabul • Safakis • Sidi Bu Said • Siliana • Susa • Tatawin • Tauzar • Tunis • Zagwan

Geografia

Położenie

Tunezja położona jest w Afryce Północnej i zajmuje powierzchnię wielkości połowy Polski. Wybrzeże Tunezji na północy i wschodzie opływa Morze Śródziemne. Północ kraju jest górzysta i gęsto zalesiona. Im dalej na południe, ukształtowanie terenu zmienia się w coraz bardziej płaskie i suche aż do obszaru szotów (słone jeziora, zazwyczaj wyschnięte) wyznaczających początek strefy saharyjskiej.

Klimat

Na wybrzeżu klimat śródziemnomorski - w okolicy Bizerty bardziej morski, wilgotny, przypominający np. Palermo, na wschodnim wybrzeżu bardziej suchy, z większymi amplitudami temperatur - dobowymi, rocznymi.

W 814 p.n.e. Fenicjanie założyli Kartaginę (obecnie przedmieścia Tunisu), która po latach świetności i rywalizacji z Rzymem została kompletnie zniszczona w wyniku trzeciej wojny punickiej w 146 p.n.e. Prowincja rzymska "Africa" (ze stolicą w Kartaginie) stała się spichlerzem Rzymu i przeżywała kolejny okres rozkwitu aż do upadku Cesarstwa. Po okresie rządów Bizancjum, w efekcie prób opanowania Afryki przez Arabów, w 670 r. został założony Kairuan jako baza ekspansji islamu. Od 800 r. rządziło tu wiele dynastii, między innymi Hafsydzi, aż do 1574 r., kiedy kraj został włączony do Imperium Osmańskiego. W 1881 r. rozpoczął się okres prorektoratu francuskiego i trwał do 20 marca 1956 kiedy Tunezja odzyskała niepodległość. Rok później została proklamowana republika i na czele państwa stanął Habib Bourgiba. 7 listopada 1987 r. prezydentem został Zin Al-Abidin Ben Ali.

Gospodarka

Główne gałęzie gospodarki to: rolnictwo, przemysł wydobywczy, przemysł naftowy, turystyka, przemysł odzieżowy.

Do lat 60. Tunezja była jednym z głównych eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego. W połowie lat 80. XX w. został zapoczątkowany program zmian strukturalnych w gospodarce kraju, który był wspierany przez Bank Światowy i Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Program realizował m.in. liberalizację cen i handlu zagranicznego, a także dalszą prywatyzację przedsiębiorstw należących do państwa.

Obyczaje

Tunezja jest najbardziej liberalnym krajem arabskim, o czym świadczą m.in. rozbudowane prawa kobiet. Kobiety zawdzięczają to pierwszej żonie Habiba Burgiby, która była Francuzką. Niektórzy uważają, że to ona przekonała męża do kilku wielkich reform, m.in. zniesienia wielożeństwa, zniesienia noszenia tradycyjnych chust przez kobiety (Burgiba nazwał te chusty wstrętnymi szmatami), kontrolowanie rozwodów przez sądy (w tym równe prawa do dzieci), dopuszczenie kobiet do szkół, parlamentu, władzy i innych form życia publicznego. Jednak należy zauważyć, że we Francji aż do 1970 roku (do wejścia w życie ustawy z dnia 4 czerwca 1970) obowiązywało tzw. puissance paternelle, to znaczy tylko ojcu przysługiwała władza rodzicielska po rozwodzie.

W 1967 roku Bourgiba zalegalizował również aborcję, obecnie jest dostępna na życzenie kobiety i bezpłatna (istnieje również legalna prostytucja oraz domy publiczne).

Jeżeli kobieta jedzie samochodem i przekroczy prędkość, to wtedy policjant nie ma prawa jej zatrzymać, ani wystawić mandatu. Może jedynie się do niej uśmiechnąć i jej pomachać.

Tunezyjskie kobiety stanowią prawie 12% członków Tunezyjskiej Izby Deputowanych i ponad 20% członków w radach miejskich. Mają również znaczącą rolę w rządzie i dyplomacji (w tym m.in. na takich stanowiskach jak gubernatorzy prowincji, prezydenci miast, sekretarze stanu, ambasadorowie itp.). Młode kobiety stanowią 55% studentów na uniwersytetach.

Z drugiej jednak strony, nadal istnieją pewne konserwatywne miasta - na południu kraju, gdzie przestrzegane są stare obyczaje. Dziewczęta nie mają jednak zakazu aby chodzić same po ulicach. Ponadto w bardzo tradycyjnych rodzinach kobiety chodzą w ubraniach zakrywających nogi i ramiona, szczególnie kiedy wybierają się do meczetu.

Jedyną pozostałością z prawa islamskiego w Tunezji jest prawo dziedziczenia, gdzie kobieta jeżeli nie zostawiono testamentu dziediczy połowę tego, co jej męscy członkowie rodziny, bracia itd. Jednak spisanie testamentu przez rodziców całkowicie oddala opcję dzidziczenia tylko połowy majątku. Zeznania w sądzie kobiety i mężczyzny w Tunezji mają taką samą wartość prawną, kobieta posiada również takie samo prawo do otrzymania opieki nad dziećmi po rozwodzie.

źródło: wikipedia.org

Informacje praktyczne

NA GRANICY

* Paszport powinien być ważny co najmniej 3 miesiące dłużej niż data deklarowanego powrotu.

* Wjazd do Tunezji powinien nastąpić na podstawie paszportu nie budzącego wątpliwości co do jego autentyczności. Wszelkie uszkodzenia mechaniczne dokumentu, zamazane dane osobowe, wizy czy pieczęcie mogą spowodować uciążliwą procedurę wyjaśniającą lub cofnięcie z granicy.

* Obywatele polscy niezależnie od kraju, z którego rozpoczynają podróż, mogą wjeżdżać do Tunezji bez wizy tylko w ramach wyjazdów grupowych organizowanych przez biura podróży i pod warunkiem przekroczenia granicy wraz z grupą, zgodnie z listą pasażerów linii lotniczych. Powrót powinien nastąpić na tych samych zasadach.

* Od turystów przekraczających indywidualnie granice - nawet z wykupionymi w biurze podróży biletami i świadczeniami w ramach wycieczki - wymagane są wizy. Dotyczy to szczególnie osób przybywających do Tunezji promem. Wizy tranzytowe wydawane są na 24 godziny w tranzycie lotniczym i 48 godzin w tranzycie lądowym. Wizy wydawane są przez przedstawicielstwa dyplomatyczne i urzędy konsularne Tunezji. Maksymalny okres ważności wizy wynosi trzy miesiące.

* Nie ma obowiązku deklarowania na granicy wwożonych środków płatniczych. Jest to jednak wskazane, jeśli zakłada się ewentualność wywozu niewydanych dewiz przekraczających sumę 1000 USD.

* Istnieje zakaz wywozu waluty tunezyjskiej.

* Dozwolony jest wwóz: rzeczy osobistych, 400 szt. papierosów lub cygar, 2l alkoholu poniżej 25% i 1l powyżej 25%, dwóch aparatów fotograficznych i 20 filmów, jednej kamery filmowej i 20 kaset.

Oto ilości towarów, jakie możesz wywieźć legalnie, bez opłacania cła, do Polski:

Wyroby tytoniowe: 250 papierosów lub 50 cygar, lub 250 g tytoniu, lub każdy z tych towarów w odpowiednich proporcjach.

Alkohol i napoje alkoholowe: 1 litr wysoko procentowego alkoholu powyżej 22% obj. lub 2 litry wyrobów winiarskich lub 5 litrów piwa.

Inne towary: rzeczy zwyczajowo traktowane jako upominki do wartości całkowitej 175 Euro (osoby powyżej 18l.) - w tym wyroby spirytusowe oraz napoje alkoholowe inne niż wyroby winiarskie i piwo - nie więcej niż 1 l, piwa - nie więcej niż 2 l, wyrobów tytoniowych - nie więcej niż 100 sztuk papierosów albo nie więcej niż 25 sztuk cygar, albo do 100 g tytoniu; do 90 E (osoby poniżej 18 l.) - z pominięciem napojów alkoholowych.

BEZPIECZEŃSTWO

* Z ubezpieczeń komunikacyjnych obowiązuje "zielona karta". Ubezpieczenie osobowe, jakkolwiek nie jest obowiązkowe, jest wskazane - najlepiej z ubezpieczeniem dodatkowym ze względu na wysokie koszty leczenia.

* Tunezja jest krajem bezpiecznym.

* W miastach tunezyjskich nie ma stref szczególnie niebezpiecznych. Nie zaleca się indywidualnego podróżowania w nieturystycznych regionach graniczących z Algierią.

* Uważaj na kieszonkowców, szczególnie na bazarach i przy korzystaniu z komunikacji publicznej!

ZDROWIE

* W Tunezji nie występuje zagrożenie epidemiologiczne i nie ma obowiązku szczepień przedwyjazdowych.

* Zabierz ze sobą lekarstwa na wypadek ewentualnych dolegliwości przewodu pokarmowego związanych ze zmianą diety i wody. Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia tego rodzaju dolegliwości, podczas pobytu w Tunezji pij wodę butelkowaną oraz jadaj restauracjach co najmniej średniej kategorii.

* Wizyta u lekarza kosztuje 20-30 TND. Doba w szpitalu publicznym kosztuje 30-50 TND, a w prywatnym, z uwzględnieniem ewentualnych kosztów leczenia, od 200 TND. Nie zaleca się jednak korzystania z publicznej służby zdrowia. W przypadku lżejszych chorób wskazane jest, zwłaszcza w dużych miastach, korzystanie z porad farmaceutów.

* Apteki reprezentują tu wysoki standard i dysponują szeroką gamą leków zachodnioeuropejskich.

PRZYDATNE INFORMACJE

* Respektowane jest polskie prawo jazdy.

* Dzienny koszt wynajmu samochodu wynosi 40-70 EUR.

* Najkorzystniejsze przejazdy oferują taksówki w kolorze żółtym. W mieście kierowcy włączają taksometr. Podstawowa opłata wynosi 0,270 TND. Za każdy następny kilometr należy zapłacić 0,270 TND. W godzinach 21.00-6.00 obowiązuje stawka nocna (wyższa o 50%).

* Oficjalnymi językami w Tunezji są języki arabski i francuski.

* Tunezja jest krajem muzułmańskim i jakkolwiek spożywanie alkoholu nie jest zabronione, nie należy tego czynić w miejscach publicznych i lokalach gastronomicznych niemających licencji na jego sprzedaż.

* W Tunezji ogólnie przyjęte jest pozostawianie lub dawanie napiwków pokojówkom, kelnerom, portierom, taksówkarzom. W restauracji jest to zazwyczaj 10-15% sumy rachunku.

* Uznawane jako sport narodowy czy odwieczna tradycja, targowanie się pozostaje najzabawniejszym sposobem ustalania cen zakupowanych pamiątek, dywanu czy nawet przejażdżki na grzbiecie wielbłąda. Pamiętaj, by nie dać się ponieść emocjom: zabawa ta zawsze kończy się uzgodnieniem ceny i uśmiechem.

* Napięcie wynosi 220 V. Zwróć uwagę na wskazówki w łazience. Powszechnie używane w Europie wtyczki nie pasują. Musisz zaopatrzyć się w specjalne przełączniki, dostępne w sklepach elektronicznych.

* Dniem ustawowo wolnym od pracy jest w Tunezji niedziela.

* W powszechnym użyciu są międzynarodowe karty kredytowe typu VISA, Master czy Maestro. W większych miastach są bankomaty.

* Turyści praktycznie nie mają możliwości zwrotu podatku VAT. Wyjątek stanowią zakupy dokonywane w sklepach narodowego Biura Rzemiosła (Artisanat), w których po uprzedzeniu, że zakupiony towar przeznaczony jest na wywóz za granicę, sklep dokonuje odliczenia podatku VAT.

* W miejscowościach turystycznych można się porozumieć w języku francuskim, angielskim, włoskim i niemieckim.

* W lipcu i sierpniu oraz w czasie ramadanu urzędy pracują do godziny 14.00. W ramadanie sklepy otwarte są do godziny 15.00, 16.00; zamknięte są wciągu dnia restauracje i kawiarnie poza hotelowymi (wyższych kategorii) i nielicznymi miejskimi dla osób nie obchodzących ramadanu. Kawiarnie i restauracje otwierane są wieczorem około godziny 20.00, 21.00 (termin otwarcia restauracji i kawiarni uzależniony jest od zachodu słońca).

* W zwykłe dni sklepy otwarte są zazwyczaj do godziny 19.00 (z wyjątkiem dużych sklepów, które są otwarte dłużej). W sezonie turystycznym w miejscowościach turystycznych sklepy otwarte są dłużej (nawet do godziny 24.00).

* Urzędy pracują od poniedziałku do czwartku w godzinach 8.30-13.00 i 15.00-17.30, w piątki od 8.30 do 13.00, a w soboty od 8.30 do 13.30.

* Banki czynne są od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-16.00 z przerwą południową między 12.00 a 14.00.

* Urzędy pocztowe pracują od poniedziałku do czwartku od 8.00 do 17.00 z przerwą od 12.00 do 14.00. W piątki i soboty pracują od 8.00 do 12.00 bez przerwy.

POMOC KONSULARNA